รถยนต์ไฟฟ้ามีกี่ประเภท? รู้จัก BEV, HEV, PHEV และ FCEV ต่างกันอย่างไร

เมื่อก่อนเวลาเลือกซื้อรถสักคัน เราอาจเปรียบเทียบกันแค่ว่าเครื่องยนต์เบนซินหรือดีเซล แบบไหนประหยัดน้ำมันกว่า แต่ตอนนี้มีทั้งรถไฟฟ้า 100% รถไฮบริด และรถปลั๊กอินไฮบริดให้เลือก บางคันต้องเสียบชาร์จไฟทุกครั้งที่แบตเตอรี่ใกล้หมด บางคันเติมน้ำมันอย่างเดียวก็ขับได้เหมือนรถทั่วไป

พอเริ่มหาข้อมูลจริง ๆ ก็จะเจอชื่อย่ออย่าง BEV, HEV, PHEV หรือ FCEV ซึ่งแต่ละแบบมีวิธีใช้พลังงานต่างกัน และส่งผลถึงการใช้งานในชีวิตประจำวันด้วย โดยเฉพาะคนที่กำลังคิดจะเปลี่ยนจากรถน้ำมันมาใช้รถไฟฟ้าเป็นคันแรก

ก่อนตัดสินใจซื้อ มาทำความเข้าใจกันว่า รถยนต์ไฟฟ้ามีกี่ประเภท แต่ละประเภททำงานอย่างไร และแบบไหนเหมาะกับการขับรถของเรามากที่สุด

รถยนต์ไฟฟ้ามีกี่ประเภท อะไรบ้าง?

หากแบ่งตามระบบขับเคลื่อนและแหล่งพลังงาน รถยนต์ไฟฟ้าสามารถแบ่งออกเป็น 4 ประเภทหลัก ได้แก่

1. BEV (Battery Electric Vehicle) รถยนต์ไฟฟ้า 100% ใช้พลังงานจากแบตเตอรี่ขับเคลื่อนรถทั้งหมด
2. HEV (Hybrid Electric Vehicle) รถยนต์ไฮบริดที่ใช้เครื่องยนต์น้ำมันทำงานร่วมกับมอเตอร์ไฟฟ้า
3. PHEV (Plug-in Hybrid Electric Vehicle) รถยนต์ปลั๊กอินไฮบริดที่ใช้ได้ทั้งน้ำมันและไฟฟ้า พร้อมรองรับการเสียบชาร์จจากภายนอก
4. FCEV (Fuel Cell Electric Vehicle) รถยนต์ไฟฟ้าที่ใช้ไฮโดรเจนผลิตกระแสไฟฟ้าสำหรับขับเคลื่อนรถ

ถ้ามองจากการใช้งานจริง ความแตกต่างที่เห็นได้ชัดที่สุดคือเรื่องการเติมพลังงาน เพราะ BEV ต้องชาร์จไฟจากภายนอก HEV ยังเติมน้ำมันเหมือนรถทั่วไป ส่วน PHEV เลือกได้ทั้งเติมน้ำมันและเสียบชาร์จ ขณะที่ FCEV ต้องเติมไฮโดรเจนจากสถานีเฉพาะทาง

แต่เรื่องที่ต้องรู้ยังมีมากกว่านั้น เพราะรถแต่ละประเภทมีวิธีทำงานที่ส่งผลต่อการขับขี่ การเดินทางไกล และการดูแลรักษาแตกต่างกันด้วย

รถยนต์ไฟฟ้าแต่ละประเภททำงานอย่างไร?

1. BEV (Battery Electric Vehicle) รถยนต์ไฟฟ้า 100%

ถ้าพูดถึงรถ EV ที่เราเห็นวิ่งกันบนถนนมากขึ้นเรื่อย ๆ ไม่ว่าจะเป็น Tesla, BYD หรือรถไฟฟ้าจากค่ายอื่น ส่วนใหญ่จะอยู่ในกลุ่ม BEV ซึ่งเป็นรถยนต์ที่ใช้มอเตอร์ไฟฟ้าขับเคลื่อนล้อโดยตรง ไม่มีเครื่องยนต์สันดาป และไม่ต้องเติมน้ำมัน

พลังงานทั้งหมดสำหรับการขับเคลื่อนมาจากแบตเตอรี่แรงดันสูงภายในรถ เมื่อแบตเตอรี่เหลือน้อยก็ต้องเสียบชาร์จไฟใหม่ คล้ายกับการชาร์จอุปกรณ์ไฟฟ้า เพียงแต่รถยนต์ต้องใช้พลังงานมากกว่า และมีระบบจัดการแบตเตอรี่ที่ซับซ้อนกว่า

เวลาได้ลองขับ BEV สิ่งที่หลายคนรู้สึกได้ทันทีคือรถออกตัวได้รวดเร็วและเงียบ เพราะมอเตอร์ไฟฟ้าสามารถส่งแรงบิดได้ตั้งแต่รอบต่ำ อีกทั้งยังไม่ต้องเปลี่ยนเกียร์แบบรถเครื่องยนต์ทั่วไปในหลายรุ่น

อย่างไรก็ตาม ก่อนซื้อ BEV ควรคิดถึงเรื่องจุดชาร์จด้วย หากมีบ้านที่สามารถติดตั้งเครื่องชาร์จได้ ก็อาจชาร์จรถทิ้งไว้ระหว่างคืนแล้วนำออกไปใช้ในตอนเช้า แต่ถ้าอาศัยอยู่ในคอนโดที่ไม่มีจุดชาร์จส่วนตัว ก็ต้องดูว่าบริเวณที่พักหรือเส้นทางที่ใช้ประจำมีสถานีชาร์จสะดวกแค่ไหน

BEV จึงเหมาะกับคนที่ ต้องการใช้รถไฟฟ้าเต็มรูปแบบ มีจุดชาร์จที่เข้าถึงได้สะดวก และสามารถวางแผนการชาร์จเมื่อต้องเดินทางไกล

2. HEV (Hybrid Electric Vehicle) รถยนต์ไฮบริด

สำหรับคนที่อยากประหยัดน้ำมันมากขึ้น แต่ยังไม่พร้อมเปลี่ยนมาใช้รถที่ต้องเสียบชาร์จ HEV หรือรถไฮบริดน่าจะเป็นประเภทที่คุ้นเคยที่สุด เพราะมีจำหน่ายในประเทศไทยมานานแล้ว เช่น Toyota Corolla Cross Hybrid และ Honda Civic e:HEV

รถประเภทนี้มีทั้งเครื่องยนต์น้ำมันและมอเตอร์ไฟฟ้า โดยระบบจะจัดการให้ทั้งสองส่วนทำงานร่วมกันตามลักษณะการขับขี่ เช่น บางช่วงใช้มอเตอร์ไฟฟ้าช่วยขับเคลื่อน บางช่วงใช้เครื่องยนต์ หรือใช้ทั้งสองระบบร่วมกัน ขึ้นอยู่กับเทคโนโลยีของรถแต่ละรุ่น

ข้อดีคือไม่ต้องเสียบปลั๊กชาร์จแบตเตอรี่ เพราะรถสามารถจัดการพลังงานผ่านเครื่องยนต์และระบบนำพลังงานจากการชะลอความเร็วกลับมาใช้ใหม่ (Regenerative Braking) ได้

ลองนึกถึงการขับรถในกรุงเทพฯ ที่ต้องเจอรถติดและจังหวะหยุดออกตัวบ่อย ๆ ระบบไฮบริดสามารถช่วยลดการพึ่งพาเครื่องยนต์ในบางช่วง ทำให้ประหยัดน้ำมันกว่ารถเครื่องยนต์ทั่วไปที่มีขนาดและสมรรถนะใกล้เคียงกัน

เมื่อถึงเวลาขับรถออกต่างจังหวัด ก็ยังเติมน้ำมันตามปั๊มได้เหมือนเดิม ไม่ต้องคอยหาสถานีชาร์จระหว่างทาง

ดังนั้น HEV เลยเหมาะกับคนที่ ต้องการลดค่าใช้จ่ายด้านน้ำมัน ใช้รถทุกวัน และยังอยากได้ความสะดวกในการเติมน้ำมันเหมือนรถยนต์ทั่วไป

3. PHEV (Plug-in Hybrid Electric Vehicle) รถยนต์ปลั๊กอินไฮบริด

ถ้า HEV ยังต้องพึ่งพาน้ำมันเป็นหลัก PHEV ก็เป็นอีกทางเลือกสำหรับคนที่อยากขับด้วยไฟฟ้ามากขึ้น แต่ยังต้องการเครื่องยนต์ไว้ใช้งานด้วย

รถ PHEV มีทั้งเครื่องยนต์น้ำมันและมอเตอร์ไฟฟ้าเช่นเดียวกับ HEV แต่มีแบตเตอรี่ขับเคลื่อนที่สามารถเสียบชาร์จจากภายนอกได้ และโดยทั่วไปสามารถขับด้วยพลังงานไฟฟ้าเพียงอย่างเดียวได้ในระยะทางที่มากกว่ารถ HEV ทั่วไป

สมมติว่าปกติขับรถจากบ้านไปทำงานแล้วกลับบ้านเป็นระยะทางไม่ไกล หากชาร์จแบตเตอรี่ไว้เพียงพอและระยะทางอยู่ในขีดความสามารถของรถ ก็อาจใช้โหมดไฟฟ้าได้ตลอดการเดินทางโดยไม่ต้องให้เครื่องยนต์ทำงาน แต่เมื่อมีทริปต่างจังหวัดที่ต้องขับต่อเนื่องหลายร้อยกิโลเมตร ก็ยังมีเครื่องยนต์น้ำมันช่วยให้เดินทางต่อได้

ฟังดูสะดวก แต่การใช้ PHEV ให้คุ้มควรมีโอกาสเสียบชาร์จเป็นประจำ เพราะถ้าซื้อมาแล้วไม่ค่อยชาร์จไฟ รถก็ต้องพึ่งพาเครื่องยนต์มากขึ้น และอาจไม่ได้ประโยชน์ด้านการประหยัดน้ำมันอย่างที่คาดหวัง

นอกจากนี้ ยังมีรถกลุ่ม REEV (Range-Extended Electric Vehicle) ที่ใช้มอเตอร์ไฟฟ้าขับเคลื่อนล้อ และมีเครื่องยนต์ทำหน้าที่ผลิตกระแสไฟฟ้าเพื่อช่วยเพิ่มระยะทางขับขี่ ซึ่งบางระบบถูกจัดอยู่ในกลุ่มปลั๊กอินไฮบริดด้วย

ทำให้ PHEV เหมาะกับคนที่ มีจุดชาร์จที่บ้านหรือที่ทำงาน ต้องการขับด้วยไฟฟ้าในชีวิตประจำวัน แต่ยังต้องเดินทางไกลเป็นประจำ

4. FCEV (Fuel Cell Electric Vehicle) รถยนต์ไฟฟ้าไฮโดรเจน

รถยนต์ไฟฟ้าอีกประเภทที่อาจยังไม่ค่อยเห็นบนถนนเมืองไทยคือ FCEV หรือรถยนต์ไฟฟ้าเซลล์เชื้อเพลิง ซึ่งใช้ไฮโดรเจนเป็นแหล่งพลังงานในการผลิตกระแสไฟฟ้าให้มอเตอร์ขับเคลื่อนรถ

แทนที่จะเสียบปลั๊กชาร์จแบตเตอรี่แรงดันสูงเหมือน BEV รถ FCEV จะเติมไฮโดรเจนลงในถังเก็บภายในรถ จากนั้นระบบ Fuel Cell จะนำไฮโดรเจนมาทำปฏิกิริยากับออกซิเจนเพื่อผลิตกระแสไฟฟ้า โดยมีน้ำและความร้อนเป็นผลผลิตหลักจากกระบวนการดังกล่าว

ข้อดีคือสามารถเติมเชื้อเพลิงได้โดยไม่ต้องรอชาร์จแบตเตอรี่ขับเคลื่อนจากภายนอก แต่ในทางปฏิบัติยังมีข้อจำกัดเรื่องสถานีเติมไฮโดรเจน โดยเฉพาะในประเทศไทยที่โครงสร้างพื้นฐานยังไม่แพร่หลายสำหรับผู้ใช้รถทั่วไป

ตัวอย่างรถประเภทนี้คือ Toyota Mirai ซึ่งพัฒนาเทคโนโลยี Fuel Cell สำหรับการขับเคลื่อนด้วยไฟฟ้า

FCEV เลยเหมาะกับการใช้งานในพื้นที่ที่ มีสถานีเติมไฮโดรเจนรองรับ แต่สำหรับคนที่กำลังมองหารถใช้งานในประเทศไทย ปัจจุบัน BEV, HEV และ PHEV ยังเป็นตัวเลือกที่เข้าถึงได้ง่ายกว่า

เปรียบเทียบรถยนต์ไฟฟ้าทั้ง 4 ประเภท ต่างกันตรงไหน?

พอรู้วิธีทำงานของรถแต่ละประเภทแล้ว จะเห็นว่าทั้ง BEV, HEV, PHEV และ FCEV ต่างก็ใช้มอเตอร์ไฟฟ้า แต่สิ่งที่ทำให้ประสบการณ์การใช้งานต่างกันคือแหล่งพลังงานและวิธีเติมพลังงานกลับเข้าไปในรถ

 หากดูเฉพาะเรื่องความสะดวก HEV อาจเป็นประเภทที่ปรับตัวจากรถน้ำมันได้ง่ายที่สุด ขณะที่ BEV จะเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้รถไปพอสมควร เพราะต้องเริ่มคิดเรื่องการชาร์จแทนการเติมน้ำมัน ส่วน PHEV อยู่ตรงกลางระหว่างสองรูปแบบนี้

แล้วถ้ากำลังจะซื้อรถใหม่จริง ๆ ควรเลือกประเภทไหน?

เลือกรถยนต์ไฟฟ้าประเภทไหนดีให้เหมาะกับการใช้งาน?

เวลาเลือกรถยนต์ไฟฟ้า ควรดูจากการใช้งานในแต่ละวันเป็นหลัก เช่น ปกติขับรถไปทำงานไกลแค่ไหน มีที่ชาร์จที่บ้านหรือเปล่า และต้องเดินทางต่างจังหวัดบ่อยไหม เพราะปัจจัยเหล่านี้มีผลต่อการเลือก

ถ้าขับรถไปทำงานทุกวันและมีที่ชาร์จที่บ้าน รถ BEV น่าสนใจกว่า เพราะสามารถชาร์จในช่วงที่จอดรถอยู่ได้ ไม่ต้องแวะปั๊มน้ำมัน แต่ควรตรวจสอบระยะทางที่ขับได้จริงและความสะดวกในการชาร์จก่อนตัดสินใจ

ถ้าอยู่คอนโด ไม่มีจุดชาร์จส่วนตัว และเดินทางต่างจังหวัดบ่อย รถ HEV อาจเหมาะกว่า เพราะยังใช้วิธีเติมน้ำมันตามปกติ และไม่ต้องเปลี่ยนแผนการเดินทางเพื่อหาจุดชาร์จ

ถ้ามีที่ชาร์จที่บ้าน แต่ยังอยากมีเครื่องยนต์สำรองไว้เดินทางไกล รถ PHEV ก็น่าพิจารณา โดยเฉพาะคนที่ใช้รถในเมืองเป็นหลักและสามารถชาร์จไฟได้สม่ำเสมอ

อีกเรื่องที่ควรคิดคือจำนวนรถในบ้าน บางครอบครัวมีรถน้ำมันสำหรับเดินทางไกลอยู่แล้ว และกำลังมองหารถ EV อีกคันไว้ขับในเมือง กรณีนี้การเลือก BEV อาจตอบโจทย์ได้โดยไม่จำเป็นต้องกังวลเรื่องการเดินทางไกลทุกครั้ง

แต่ไม่ว่าจะเลือกแบบไหน อย่าลืมดูค่าใช้จ่ายทั้งหมด ทั้งราคารถ ค่าติดตั้งเครื่องชาร์จ ค่าไฟหรือน้ำมัน ค่าบำรุงรักษา และเงื่อนไขการรับประกันแบตเตอรี่ของรถรุ่นนั้นด้วย

รถยนต์ไฟฟ้าจอดนาน ต้องดูแลแบตเตอรี่อย่างไร?

ไม่ว่าจะเลือกรถ BEV, HEV หรือ PHEV เรื่องแบตเตอรี่ก็ยังเป็นสิ่งที่เจ้าของรถต้องดูแล โดยเฉพาะรถที่ไม่ได้ใช้งานทุกวัน เพราะนอกจากแบตเตอรี่ที่ใช้ขับเคลื่อนแล้ว รถยนต์ไฟฟ้าหลายรุ่นยังมีแบตเตอรี่ 12V สำหรับจ่ายไฟให้ระบบควบคุมและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ภายในรถด้วย

อย่างบ้านที่มีรถสองคัน คันหนึ่งใช้ขับไปทำงานทุกวัน ส่วนรถ EV อีกคันเอาไว้ขับช่วงวันหยุด บางสัปดาห์แทบไม่ได้แตะรถเลย แม้จะจอดเฉย ๆ แต่ระบบไฟฟ้าบางส่วนยังอาจทำงานอยู่ และหากแบตเตอรี่ 12V มีประจุไม่เพียงพอ ก็อาจทำให้รถเปิดระบบหรือเข้าสู่สถานะพร้อมขับขี่ไม่ได้ ทั้งที่แบตเตอรี่ขับเคลื่อนยังมีไฟเหลืออยู่

เจ้าของรถที่จอดรถเป็นประจำจึงควรใส่ใจเรื่องการดูแล แบตเตอรี่รถไฟฟ้า 12V ควบคู่ไปกับแบตเตอรี่ขับเคลื่อน โดยเฉพาะการรักษาระดับประจุไม่ให้ต่ำเกินไป สาเหตุหลักของอาการแบตเตอรี่เสื่อมก่อนเวลาอันควร ทำให้ต้องเปลี่ยนแบตเตอรี่บ่อยๆ และเสียเวลาหาดเจอปัญหารถสตาร์ทไม่ติด สำหรับรถที่รองรับการชาร์จแบตเตอรี่ 12V จากภายนอก การใช้เครื่องชาร์จที่เหมาะกับประเภทแบตเตอรี่ก็ช่วยให้ดูแลรถระหว่างจอดได้สะดวกขึ้น ไม่ต้องคอยนำรถออกไปขับเพียงเพื่อชาร์จแบตเตอรี่

เครื่องชาร์จแบตเตอรี่รถยนต์ CTEK จากสวีเดนจึงเป็นอีกทางเลือกสำหรับเจ้าของรถที่ต้องจอดรถนาน ช่วยให้แบตเตอรี่มีไฟเต็มตลอด ทำให้ใช้งานได้ยาวนานเต็มประสิทธิภาพโดยไม่ต้องเสียเวลาเอารถไปวนขับและไม่เสียอารมณ์ เสียเวลากับปัญหารถสตาร์ทไม่ติดบ่อยๆ  โดย CTEK เป็นเจ้าของเทคโนโลยีการชาร์จอัจฉริยะ 8 ขั้นตอน ระบบจะควบคุมการชาร์จและเข้าสู่ขั้นตอนดูแลรักษาระดับประจุโดยอัตโนมัติ ช่วยป้องกันการ Overcharge ไม่ต้องคอยนั่งเฝ้า ไม่ต้องถอดขั้วแบตเตอรี่

CTEK ยังได้รับความไว้วางใจจากผู้ผลิตรถยนต์ชั้นนำอย่าง Porsche, Ferrari, Lamborghini, Mercedes-Benz, BMW และอื่น ๆ อีกมากมาย พร้อมการรับประกันสูงสุด 5 ปี จึงเป็นแบรนด์ที่เจ้าของรถเลือกใช้

หากกำลังมองหาเครื่องชาร์จไว้ดูแลรถที่บ้าน เลือก CTEK ให้เหมาะกับแบตเตอรี่และการใช้งานของรถคุณ ซื้อเลยวันนี้!