DoD คืออะไร? ค่า Depth of Discharge เกี่ยวอะไรกับแบตเตอรี่รถ

รถจอดไว้หลายวันแล้วแบตเตอรี่อ่อน หรือบางครั้งจอดนานจนถึงวันที่จะเอารถออกไปขับกลับสตาร์ทไม่ติด ปัญหาเหล่านี้เกี่ยวข้องกับระดับประจุที่ถูกใช้ไปในช่วงที่รถจอด และหนึ่งในค่าที่ใช้อธิบายเรื่องนี้คือ DoD หรือ Depth of Discharge

ถ้ากำลังสงสัยว่า DoD คือ อะไร ให้นึกง่าย ๆ ว่าเป็นค่าที่บอกว่าแบตเตอรี่ถูกใช้ประจุออกไปแล้วมากแค่ไหน ยิ่งเปอร์เซ็นต์ DoD สูง ก็หมายถึงแบตเตอรี่ถูกคายประจุออกไปมากขึ้น

สำหรับเจ้าของรถ การเข้าใจค่านี้จะช่วยให้เห็นภาพว่าทำไมการปล่อยรถจอดจนแบตเตอรี่อ่อนบ่อย ๆ ถึงไม่ดีต่อแบตเตอรี่ และทำไมรถที่ไม่ได้ขับเป็นประจำจึงควรดูแลระดับประจุไว้ตั้งแต่ก่อนมีปัญหา

DoD แบตเตอรี่ คืออะไร?

DoD แบตเตอรี่ คือ Depth of Discharge หรือความลึกของการคายประจุ เป็นเปอร์เซ็นต์ที่บอกว่าแบตเตอรี่ถูกใช้ความจุออกไปแล้วเท่าไร เมื่อเทียบกับความจุเต็มของแบตเตอรี่

ตัวอย่างเช่น ถ้าแบตเตอรี่ถูกใช้ความจุออกไป 30% จะมี DoD 30% แต่ถ้าถูกใช้ไป 70% ก็จะมี DoD 70%

ดังนั้น ค่า DoD คือ ตัวเลขที่บอกว่า “ใช้ประจุไปแล้วเท่าไร” ยิ่งตัวเลขสูง แบตเตอรี่ก็ยิ่งถูกคายประจุออกไปมาก

ลองเทียบให้เห็นภาพง่าย ๆ

• DoD 0% = ยังไม่มีการคายประจุออกไป
  
• DoD 30% = ใช้ความจุแบตเตอรี่ไป 30%
  
• DoD 70% = ใช้ความจุแบตเตอรี่ไป 70%
  
• DoD 100% = คายประจุถึงความจุเต็มที่ใช้อ้างอิง
  

แต่ DoD 100% ไม่ได้หมายความว่าแบตเตอรี่ทุกประเภทควรถูกใช้งานจนถึงระดับนี้ เพราะขอบเขตการคายประจุที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับชนิดและการออกแบบของแบตเตอรี่แต่ละรุ่น

DoD กับ SoC ต่างกันอย่างไร?

เวลาอ่านเรื่องแบตเตอรี่ นอกจาก DoD แล้ว อีกค่าที่เจอบ่อยคือ SoC หรือ State of Charge สองค่านี้เกี่ยวข้องกัน แต่ใช้มองแบตเตอรี่คนละด้าน

DoD บอกว่าใช้ประจุออกไปแล้วเท่าไร ส่วน SoC บอกว่ายังมีประจุเหลืออยู่เท่าไร

เช่น ถ้าแบตเตอรี่มี SoC 80% ก็หมายความว่ายังมีประจุเหลืออยู่ประมาณ 80% และมี DoD ประมาณ 20% ในทางกลับกัน ถ้ามี DoD 60% ก็จะเหลือ SoC ประมาณ 40%

จึงสามารถใช้ความสัมพันธ์พื้นฐานเพื่อทำความเข้าใจได้ว่า

DoD (%) + SoC (%) ≈ 100%

สำหรับเจ้าของรถ ไม่จำเป็นต้องจำสูตรนี้ตลอดเวลา แค่จำว่า DoD ยิ่งสูง = แบตเตอรี่ถูกใช้ประจุออกไปมาก ก็เพียงพอสำหรับทำความเข้าใจเรื่องการดูแลแบตเตอรี่ในชีวิตประจำวัน

ค่า DoD แบตเตอรี่ เกี่ยวอะไรกับรถที่เราขับ?

ลองนึกถึงรถที่จอดอยู่ในโรงรถหลายวัน แม้ไม่ได้สตาร์ทหรือขับออกไปไหน ระบบไฟฟ้าบางส่วนในรถยังใช้พลังงานจากแบตเตอรี่ 12V อยู่ เช่น ECU ระบบกันขโมย หรือ Keyless Entry

เมื่อรถจอดนานขึ้น ประจุในแบตเตอรี่จึงค่อย ๆ ลดลง หรือมองอีกด้านหนึ่งก็คือ ค่า DoD แบตเตอรี่ เพิ่มขึ้น

หากปล่อยให้แบตเตอรี่คายประจุออกไปมากจนเข้าสู่ภาวะ Deep Discharge โดยเฉพาะแบตเตอรี่ตะกั่ว-กรด ก็เพิ่มความเสี่ยงต่อการเสื่อมสภาพของแบตเตอรี่ หากเกิดขึ้นซ้ำ ๆ อาจทำให้ความสามารถในการเก็บประจุลดลง และสุดท้ายเจ้าของรถจะเริ่มเจออาการที่คุ้นกันดี เช่น สตาร์ทติดยากหรือสตาร์ทไม่ติด

รถที่ควรใส่ใจเรื่องนี้เป็นพิเศษจึงมักเป็นรถที่ไม่ได้ถูกใช้งานเป็นประจำ เช่น รถสะสม รถสปอร์ต รถหรู หรือบ้านที่มีรถหลายคันและต้องสลับกันใช้

ค่า DoD แบตเตอรี่ ควรอยู่ที่เท่าไหร่?

ถ้าอ้างอิงมาตรฐาน IEC สำหรับแบตเตอรี่ตะกั่ว-กรดที่มีการชาร์จและคายประจุเป็นรอบ ๆ ระบุว่าไม่ควรคายประจุเกิน 80% ของ Rated Capacity เป็นประจำ เพราะการปล่อยให้ DoD สูงกว่า 80% บ่อย ๆ หรือเกิด Deep Discharge สามารถทำให้อายุการใช้งานของแบตเตอรี่ลดลงได้

แต่ตัวเลข 80% ไม่ได้หมายความว่าเป็นค่า DoD ที่เหมาะสมสำหรับแบตเตอรี่รถยนต์ทุกประเภท เพราะแบตเตอรี่ตะกั่ว-กรด, AGM และ Lithium มีโครงสร้างและขอบเขตการคายประจุที่แตกต่างกัน รวมถึงแบตเตอรี่แต่ละรุ่นอาจมีข้อกำหนดจากผู้ผลิตไม่เหมือนกัน

สำหรับเจ้าของรถจึงไม่จำเป็นต้องพยายามคำนวณ DoD ทุกครั้งที่จอดรถ สิ่งที่ควรระวังคือการปล่อยให้แบตเตอรี่มีประจุต่ำมากหรือเกิด Deep Discharge โดยเฉพาะรถที่จอดต่อเนื่องเป็นเวลานาน เพราะการรักษาระดับประจุไว้เหมาะสมจะช่วยลดโอกาสที่วันจะนำรถออกไปใช้แล้วพบว่าแบตเตอรี่อ่อนหรือรถสตาร์ทไม่ติด

รถจอดนาน อย่ารอให้แบตเตอรี่อ่อนแล้วค่อยชาร์จ

ถ้ามีรถหลายคัน มีรถสปอร์ตหรือรถคันโปรดที่ไม่ได้ขับทุกวัน สิ่งที่ต้องระวังคืออย่าปล่อยให้แบตเตอรี่คายประจุไปเรื่อย ๆ จนแบตเตอรี่อ่อนหรือเข้าสู่ภาวะ Deep Discharge แล้วค่อยจัดการ

สำหรับรถที่รู้ว่าจะต้องจอดหลายวัน CTEK เครื่องชาร์จแบตเตอรี่รถยนต์อัจฉริยะจากสวีเดน ช่วยดูแลแบตเตอรี่ระหว่างที่รถไม่ได้ใช้งาน ด้วยโปรแกรมการชาร์จอัจฉริยะ 8 ขั้นตอนที่ CTEK เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ ระบบควบคุมการชาร์จและตัดไฟอัตโนมัติ ไม่ต้องคอยเฝ้า ไม่ต้องถอดขั้วแบตเตอรี่ และไม่ต้องเสียเวลาเอารถออกไปวนขับเพื่อเติมไฟกลับเข้าแบตเตอรี่ โดยไม่ทำให้แบตเตอรี่และระบบไฟของรถเสียหาย

CTEK ยังได้รับความไว้วางใจให้ผลิตเครื่องชาร์จแบตเตอรี่ให้กับแบรนด์รถยนต์ชั้นนำมากที่สุดในโลก เช่น Mercedes-Benz, Porsche, BMW, Audi, Ferrari, Lamborghini, Rolls-Royce, Bentley, McLaren, Lexus และอีกมากมาย พร้อม การรับประกัน 5 ปี

สำหรับรถที่ไม่ได้ใช้งานเป็นประจำ การดูแลแบตเตอรี่ไว้ตั้งแต่ช่วงที่รถจอด จึงช่วยลดโอกาสที่จะต้องมาแก้ปัญหาแบตเตอรี่อ่อนในวันที่ต้องการใช้รถ

เลือกเครื่องชาร์จแบตเตอรี่ CTEK เพื่อดูแลแบตเตอรี่ให้พร้อมสำหรับการขับครั้งต่อไปเลยตอนนี้!